“Velike nemačke kompanije se sele u Srbiju i Mađarsku”

Velike nemačke korporacije i globalni brendovi masovno sele svoju proizvodnju u Srbiju i Mađarsku, od auto-delova do lepka, gde su privučeni povoljnom političkom klimom za investitore, piše „Berliner cajtung“.

Budući da nemačke kompanije odlaze tamo gde politika ima sluha za njihove potrebe, trenutno se sa zatvaranjem fabrika suočava više nemačkih gradova i regiona – Cvikau, Saksonija i Švebiš Gmind ili Baden-Virtemberg, dok najsavremenija postrojenja niču u Debrecenu, Kečkemetu, Novom Sadu, Pančevu, Subotici i Kaću. Za mnoge velike irme proizvodnja u Nemačkoj jednostavno više nije profitabilna.

Stručnjaci kažu da Srbiju i Mađarsku privlačnim za investitore čine kvalifikovana radna snaga, konkurentne plate, dobri univerziteti, niski porezi i ekonomska politika usmerena na promociju investicija. Naime, jedan od razloga što je Srbija, koja nije članica EU, postala insteresantna nemačkim industrijalcima, ali i investitorima iz drugih zemalja, jeste to što se iz poljoprivredne zemlje poslednjih godina transformisala i integrisala u evropske lance snabdevanja.

Berliner cajtung podseća da su svoje fabrike u Mađarsku preselile kompanije: „GKN Driveline“, Henkel, BMW, Mercedes-Benc, Boš, dok je u Srbiji Kontinental otvorio najsavremeniju fabriku elektronike u Kaću, ZF ima fabriku u Pančevu, a Bojsen je svoju najveću fabriku u inostranstvu izgradio u Subotici.

Nemački list navodi da Srbija kao jedinstvenu prednost investitorima nudi sporazume o slobodnoj trgovini sa EU, Evroazijskom unijom, Turskom, Velikom Britanijom i Kinom, zahvaljujući čemu roba može biti izvezena bez carine na tržišta sa ukupno oko 2,7 milijardi potrošača. Sem toga, u okviru 15 slobodnih zona, kompanije imaju prednost bescarinskog uvoza materijala i mašina, uz oslobađanje od poreza, a u Srbiji su i troškovi za plate energiju znatno manji.

Izvršni direktor Industrijske i trgovinske komore Osnabrika, Marko Graf, kaže da se u Nemačkoj
investitori previše retko dočekuju sa crvenim tepihom, dok ih najkasnije tokom faze implementacije ometa birokratija. S druge strane, objašnjava, investitori se u Mađarskoj i Srbiji dočekuju raširenih ruku, procedure se ubrzavaju, a problemi se rešavaju pragmatično.

Berliner cajtung piše da region između Budimpešte i Beograda privlači i druge investitore, pa tako kineski proizvođač električnih automobila BYD svoju prvu fabriku u Evropi gradi u Segedinu, dok će železnička pruga između Beograda i Budimpešte, koju takođe finansira Kina, unaprediti logistiku. Nemački list navodi i da su još 2022. godine petinu celokupnog srpskog izvoza činili proizvodi iz automobilske industrije, te ocenjuje da se Srbija transformisala iz poljoprivredne zemlje i integrisala u evropske lance snabdevanja.

Decenijama se nemačka industrija smatrala liderom u kvalitetu i produktivnosti. Slogan „proizvedeno u Nemačkoj“ ranije je važio za vrednu oznaku kvaliteta, ali Nemačka sada gubi svoje nekadašnje jedinstvene prodajne prednosti kao poslovna lokacija, jer su je sustigle Mađarska i Srbija.

“Nemačke kompanije eksplicitno hvale kvalifikacije, produktivnost i posvećenost lokalne radne snage. Na primer, kroz projekte dualnog obrazovanja Boš osigurava da su veštine zaposlenih gotovo na nivou zapadnih standarda, ZF fabrika u Pančevu je visoko automatizovana i ukoliko se sada presele i korporativno istraživanje i razvoj, gotovo da nema razloga da se proizvodnja zadrži u skupljim regionima. ZF je 2023. otvorio sopstveni razvojni centar u Novom Sadu sa 150 inženjera koji rade na električnim pogonima najnovije generacije. Oblasti sa intenzivnim znanjem se uspostavljaju direktno u Srbiji, a ne više nužno u Nemačkoj”, piše nemački list.

Berliner cajtung zaključuje da kompromis između uštede troškova, podsticaja za finansiranje i budućeg planiranja navodi nemačke poslovne lidere da favorizuju istočnu Evropu u odnosu na Nemačku. Takođe, list upozorava da bi opadanje industrijske proizvodnje moglo u Nemačkoj dovesti do iseljavanja mladih kvalifikovanih radnika i smanjenja investicija.

“Zatvaranja fabrika kod mnogih bude sećanja na 1990-te, kada su, nakon ujedinjenja, u istočnoj Nemačkoj nestala radna mesta u industriji”, podseća Berliner cajtung.